Het is natuurlijk op z’n zachts gezegd tamelijk ironisch dat ik, iemand die van reizen haar werk heeft gemaakt, vliegangst blijk te hebben. Mensen verwachten van me dat ik lachend het vliegtuig instap en nergens last van heb, maar niets is minder waar. Overigens was dat niet altijd zo, jarenlang stapte ik wel degelijk lachend in. Sterker nog, ik vond het leuk, vluchten konden me niet lang genoeg duren, die zin staat zelfs letterlijk in mijn eerste boek (koop m’n boek).

Maar ergens is dat veranderd. Ik kan niet precies aanwijzen waarom het ‘mis’ ging, maar wel weet ik nog dat ik in december 2018 met Lufthansa naar Johannesburg vloog voor een persreis en op de terugweg de hele vlucht heb gedacht dat ik doodging. Ik zat ergens helemaal achterin, er was redelijk wat turbulentie (al viel het waarschijnlijk wel mee want verder leek niemand er last van te hebben), kwam in een soort angstspiraal terecht waarbij ik bij elk wiebeltje dacht ‘dit is het, en nu gaan we neer, we zitten in een aluminium buis waarmee we tienduizend kilometer boven de grond met 900 kilometer per uur door de lucht razen wat DOE ik hier in godsnaam’ en ik kon mezelf daar niet meer uitpraten. Puffend en met zeiknatte zweethanden zat ik in m’n stoel.

Ik kan je vertellen, dan is een vlucht van 11 uur best heel lang.

Ranger op de steppe van Zuid-Afrika

Gelukkig was het wel een prachtige reis

En toen was de vliegangst terug

De eerste keer dat ik na die Johannesburg vlucht vloog was met KLM naar Denpasar en ik weet nog goed dat ik daar zó vreselijk tegenop zag. Uiteindelijk viel het best mee, maar eenmaal aangekomen in Indonesië ging het weer mis.

Je moet weten, Indonesië is een geweldig land, maar ze floreren niet bepaald in vliegveiligheid. Ik wil dit niet fact checken want dan moet ik googelen naar vliegveiligheid en ik weet nu al dat ik dan vreselijke plaatjes ga zien, maar er is me verteld dat in de top 10 slechtste airlines er een stuk of 6 Indonesië maatschappijen staan. Daarnaast is het zo dat behalve Garuda Indonesia (soort van Indonesische KLM) geen enkele maatschappij in Europees luchtruim mag vliegen omdat ze een hele rits veiligheidseisen aan hun laars lappen. Nou goed ik wist dat allemaal niet, en boekte dus nietsvermoedend een vlucht met Lion Air van Denpassar naar Labuan Bajo, om die avond in m’n hostel dat allemaal te horen én dat het precies die maatschappij was waar een jaar of twee geleden een fatale crash mee was gebeurd (het was een Boeing 737 MAX, dezelfde die later bij Ethopian Airlines neer ging).

En sindsdien is wat betreft vliegangst het hek van de dam. Om weer weg te komen van Labuan Bajo moest ik een week of twee later weer vliegen, want vanwege het regenseizoen kon ik niet met de boot. Al zinken die hier trouwens ook met onprettige regelmaat. Hoe dan ook, ik moest twee (TWEE) binnenlandse vluchten doen op vliegvelden waar Garuda niet vloog en ik heb zonder overdrijven GILLEND in het vliegtuig gezeten. Niet de hele tijd, maar toen we van Makassar naar Yogyakarta vlogen was er afschuwelijke turbulentie, en bij het landen kwam er een enorme windvlaag waardoor we zwabberend aan de grond kwamen. Ik was de enige toerist aan boord die ook nog eens rare kreten zat uit te slaan en iedereen keek me aan alsof ik gek was, maar echt mijn god ik zag m’n vader, zusje en Disco al aan mijn graf staan.

Local man in rijstveld in Indonesie

Als je er niet hoeft te vliegen is Indonesië een geweldig mooi land

En nu, ja en nu. Ik heb dit jaar weer vrij veel gevlogen, vliegangst of niet, want uiteindelijk is mijn reisdrift nog altijd groter. Van tevoren ben ik ook niet bang, de angst is er pas tijdens turbulentie en opstijgen. Bovendien wéét ik natuurlijk dat vliegen de meest veilige manier van vervoer is, ik stap zonder morren op een scooter om vervolgens honderden kilometers over nauwelijks begaanbare eilanden te rijden, iets waarbij aanzienlijk meer doden vallen en de kans op vreselijke ongelukken beduidend groter is. Maar toch.

Mijn tips voor vliegangst

Nou goed een heel verhaal verder, maar dit is hoe ik er zo goed en zo kwaad als het gaat mee om probeer te gaan.

Gebruik noice cancelling headphones

Allereerst is dat door noise cancelling headphones te gebruiken. Vliegtuigen, en zeker de oudere modellen, maken zo ongekend veel teringherrie en als de piloot een beetje gas geeft (geen idee of dit zo werkt) hoor je dat trillen en zoemen en brommen en aangezien ik niet weet wat die geluiden betekenen zijn ze in mijn hoofd vooral een teken van dat we nu gaan neerstorten. Dus met die hoofdtelefoon hoor ik dat allemaal niet en kan ik gewoon doen alsof er nietssss aan de hand is (wat natuurlijk ook zo is). Ik doe dan muziek heel hard op en m’n ogen dicht en doe alsof ik in een bus zit. Of ik begraaf me in een heel spannende serie. Als ik maar iets van afleiding heb. Ik heb trouwens deze koptelefoon van Fresh ’n Rebel. Echt een toppertje.

Kies een stoel vooraan

Dan, ik moet en zal altijd zo voorin mogelijk zitten. Ik heb zelfs wel eens een stoel in het midden gekozen omdat dat de enige plek was die voorin nog vrij was. Tijdens die vlucht van Johannesburg naar Amsterdam vertelde de stewardess me dat je achterin het vliegtuig meer last hebt van turbulentie én dat je de motoren meer hoort, omdat je daar achter zit. Made sense to me, als je achterin een achtbaan of bus zit ga je (gevoelsmatig?) ook harder. Dus nu wil ik het liefst vóór de vleugel zitten. Ook heb ik gemerkt dat als je business class zit het dan veel minder eng is, omdat je zó lekker zit en leuk is dat alles mee lijkt te vallen, ook je vliegangst. Maar das een duur tipje.

Business class stoel met champagne

Business Class van Aero Mexico op weg naar Mexico City

Kijk naar de mensen om je heen

Vervolgens ben ik de godganse tijd bezig met kijken naar hoe stewardess en andere passagiers zich gedragen. Vrijwel altijd is het zo dat op de momenten dat ik denk dat we nu doodgaan de rest gewoon op hun dooie akkertje een film zit te kijken of een zak nootjes open trekt. Maar dat kunnen gewoon domme mensen zijn die niet weten dat hun einde nadert, dus daarom kijk ik vooral naar de stewardessen. Zijn zij rustig? Gaat alles normaal? Ze zijn vast getraind om ook tijdens een crash nog gewoon te vragen of je chicken or beef wilt, maar goed. Ik ben wel eens naar de pantry gelopen om te vragen of alles goed ging omdat ik ervan overtúigd was dat het niet goed ging, toen ze hun weekendplannen stonden te besproken dus naja oke dan zal het wel goed zijn. Echt ze stonden me áán te kijken.

Maak het niet dramatischer dan het is

Maar, kijk ook niet té veel. Ik kan mezelf nog weleens verliezen in om me heen kijken en doen alsof ik in de openingsscène van een film zit die over een crash gaat. Dat de camera inzoomt op dat jonge stel op huwelijksreis, dat gelukkige gezinnetje met twee schattige blonde peutertjes, een vrouw met baby, en terwijl de titels over het beeld rollen weet jij als kijker al dat al deze mensen die nog nietsvermoedend en vol dromen opgetogen aan hun vakantie beginnen zometeen allemaal zullen neerstorten. Zodra ik merk dat mijn vliegangst dat bij me aan het doen is spreek ik mezelf streng toe en ga ik heel obsessief in een boek of serie beginnen.

Licht de purser of steward(ess) in

Dan. Zeker bij lange vluchten vertel ik de purser altijd even dat ik best een beetje vliegangst heb, of in ieder geval dat ik het een beetje spannend vind. Het is fijn als iemand weet waar je doorheen gaat (vooral omdat ik vrijwel altijd alleen reis) en dan kan die af en toe bij je checken hoe het gaat. Wat overigens niet altijd gebeurt. En dat brengt me op het volgende punt.

Kies een fijne maatschappij

Ik heb heel fijn gevlogen met allerlei maatschappijen maar ben voor altijd het meest fan van KLM. Vooral omdat je dan in het Nederlands kunt zeggen dat je vliegangst hebt, en echt waar ze houden er al-tijd rekening mee. Ik heb wel eens gehad dat de stewardess die mijn blokje had ook steeds bij piepjes en als de stoelriemen vast moesten kwam zeggen waarom dat zo is. Dat helpt echt enorm. Daarover gesproken, ik vind het altijd ontzettend fijn als de piloot omroept dat er turbulentie aankomt en dat we daarom onze stoelriemen vast moeten doen. Dan weet ik dat dat is wat er aan de hand is en niet dat er een schroefje uit de vleugel is gevallen en we dus, jawel, gaan neerstorten. Maar elke piloot is hier anders in, sommige doen het stoelriemenvast-knopje bij het minste of geringste aan, anderen helemaal nooit, en sommige doen heel veel omroepen, anderen nauwelijks. Daar heb je dus helaas niet veel invloed op.

Glas wijn in premium economy bij Cathay Pacific

Een glas wijn tijdens de vlucht doet ook wonderen

Deal met je bijgeloof (of niet)

Wat misschien minder herkenbaar is, maar ik ben verschrikkelijk bijgelovig. In heel veel dingen, maar óók met vliegen en vliegangst. Zo moet ik altijd voor vertrek even appen naar m’n familie dat ik van ze hou, want stel je voor dat ik dat niet gezegd heb. Ook wil ik liever niet dingen zeggen als ‘oh ik land om 08:00 uur, zullen we om 13:00 uur afspreken’, want MISSCHIEN land ik wel helemaal niet en je moet het universum niets afdwingen. Dus ik zeg, ‘nou als alles goed gaat land ik om 08:00 uur, zullen we om 10:00 afspreken.’ En daarnaast klop ik elke zin die over vliegen of reizen gaat driehonderd keer af op elk oppervlak dat ik maar voor handen heb, of het nou onbewerkt hout is of het hoofd van de wildvreemde persoon naast me. Ik wilde dit stuk ook niet schrijven tijdens het vliegen, want zal je net zien, en ook dat ik het nu schrijf terwijl ik nog moet vliegen bevalt me eigenlijk niets.

Laat vliegangst niet overwinnen en probeer je rationaliteit niet uit het oog te verliezen

En natuurlijk is dat bijgeloof en al het andere belachelijk. Laten we wel wezen. En dat weet ik dondersgoed. Tijdens een vlucht zit ik dan ook constant in een verhitte discussie tussen mijn rationeel denkvermogen en mijn vliegangst. Ik WEET dat vliegen veilig is, ik wéét het echt, en als we gewoon vliegen dan ben ik ook helemaal niet bang. Maar met opstijgen, landen, tijdens (scherpe) bochten en voorál tijdens turbulentie verlies ik de controle. Mijn hele lijf begint te tintelen, ik krijg het onvoorstelbaar heet, moet gigantisch zweten, vooral in m’n handen, en het enige dat ik kan doen is dramatisch de armleuningen vastgrijpen en denken ‘dit is het. Nu gaan we.’ Ik kan dat niet stoppen, ik krijg dat niet onder controle, het stopt pas zodra we weer gewoon rustig vliegen of geland zijn. Het enige wat soms een béétje helpt is keer op keer tegen mezelf zeggen dat vliegtuigen gewoon echt niet zomaar uit de lucht vallen, en dat er nog nooit een crash is gebeurd door turbulentie.

Installeer de Fear of Flying-app van VALK

Op aanraden van een volger op Instagram heb ik deze app gedownload en het is heus niet zo dat alle angst opeens verdwenen is MAAR ik heb er wel degelijk heel veel aan gehad toen ik terug vloog. Je betaalt er 5 piek voor en dat is echt belachelijk veel geld voor wat de app doet maar goed alle beetjes helpen. Wat doet die app dan vraagt u zich af, welnu, de app legt je uit wat er allemaal gebeurt tijdens het vliegen en waar al die harde enge geluiden vandaan komt. Zodat je dus niet denkt ‘oh god ik hoor een schroefje los trillen’ maar dat je weet dat er ‘speed brakes’ worden uitgevouwen om te landen. Ofzo. Er zitten ademhalingsoefeningen in als je paniek krijgt, die heb ik niet gebruikt, maar wel had ik veel aan de technische uitleg over wat vliegen nou eigenlijk is en hoe het werkt. Een aanrader.

Gebruik wel/geen slaappillen tijdens het vliegen

Tot slot kun je jezelf natuurlijk ook plat leggen met enorme slaappillen, maar dat durf ik niet want stel er is een crash en we moeten uit zo’n glijbaan en dat ik dan achterblijf omdat ik knock out ben. Maar misschien helpt het wel als ik weer eens rustigmakende pilletjes neem. Daar moet ik me nog even in verdiepen. Adviezen zijn welkom.

Dus ja. Dit is hoe ik ermee ‘deal’. Maar ik overweeg vrij vaak om me aan te melden voor zo’n vliegangstcursus want het is gewoon heel vervelend om een angst te hebben, zeker met mijn werk. Mochten er mensen zijn met andere tips, laat ze vooral achter in de comments, dan hebben we er allemaal wat aan. Oh en meelezen stewardessen en piloten mogen ons NIET uitlachen aub.